Ev yaptıracak hemen herkes önce mimari projeyi konuşur: kaç oda olacak, salon nereye bakacak, cephe nasıl görünecek. Statik proje ise çoğu zaman “mühendis halleder” denip geçilen, faturası gelince de “bu ne kadar tutuyormuş” diye şaşırılan kalemdir. Oysa binanızın depremde ayakta kalıp kalmayacağını belirleyen şey mimari değil, statik projedir.
Bu yazıda statik projenin tam olarak neyi kapsadığını, hangi paftalardan oluştuğunu, hangi yönetmeliklere göre hazırlandığını ve 2026 bedelinin nasıl hesaplandığını sırayla anlattık.
Statik Proje Nedir?
Statik proje, yapıya etkiyen yükleri (kendi ağırlığı, hareketli yükler, kar, rüzgâr ve deprem) karşılayacak taşıyıcı sistemin boyutlandırıldığı, hesaplandığı ve çizime döküldüğü mühendislik projesidir. Halk arasında “betonarme proje” veya “demir projesi” de denir.
Yapı ruhsatı başvurusunda idareye verilen dört ruhsat eki projeden biridir:
- Mimari proje — planlar, kesitler, görünüşler
- Statik proje — taşıyıcı sistem hesabı ve çizimleri
- Mekanik tesisat projesi — ısıtma, sıhhi tesisat, doğalgaz
- Elektrik tesisat projesi — enerji, aydınlatma, zayıf akım
Bunlara ek olarak zemin etüdü raporu ve ısı yalıtım projesi istenir. Ruhsat için gereken evrakların tamamını yapı ruhsatı gerekli belgeler yazımızda listeledik.
Statik Proje Neleri Kapsar?
Statik proje iki ana parçadan oluşur: hesap raporu ve çizim paftaları. İdareye ikisi birlikte sunulur; biri eksikse proje onaylanmaz.
1. Statik hesap raporu
- Zemin etüdü verilerine göre zemin sınıfı, yatak katsayısı ve emniyetli taşıma gücünün belirlenmesi
- Taşıyıcı sistem seçimi (betonarme çerçeve, perde-çerçeve, tünel kalıp, çelik)
- Yük analizi: sabit ve hareketli yükler, kar ve rüzgâr yükleri
- Deprem hesabı: deprem tasarım sınıfı, bina kullanım sınıfı, süneklik düzeyi, bina yükseklik sınıfı
- Üç boyutlu bilgisayar modeli ve çözüm çıktıları
- Kesit hesapları, göreli kat ötelenmesi ve burulma düzensizliği kontrolleri
- Temel hesabı ve oturma kontrolü
2. Çizim paftaları
| Pafta | Ne gösterir | Neden kritik |
|---|---|---|
| Temel planı ve detayları | Radye, mütemadi veya tekil temel geometrisi ve donatısı | Zemine aktarılan yükün doğru dağıtılması |
| Kolon aplikasyon planı | Kolon ve perdelerin akslara göre yerleşimi | Sahada kolonun yanlış yere dikilmesini önler |
| Kalıp planları (her kat) | Kiriş, döşeme ve kolon kesitleri | Kalıpçının çalıştığı ana pafta |
| Kolon ve perde detayları | Boyuna donatı, etriye, bindirme boyu | Deprem performansının en belirleyici parçası |
| Kiriş açılımları | Kiriş donatı düzeni ve pilye detayları | Kiriş kapasitesinin sahada doğru kurulması |
| Döşeme donatı planları | Alt-üst donatı ve ilave donatılar | Çatlama ve sehim kontrolü |
| Merdiven, istinat ve özel detaylar | Merdiven kolu, perde-duvar, istinat kesitleri | Genelde atlanan ama en çok sorun çıkan yerler |
| Demir metrajı ve poz listesi | Kilogram bazında donatı dökümü | Maliyet ve satın alma planı |
Donatı detaylarında bindirme boyu, pas payı ve etriye sıklaştırma gibi kalemlerin ne anlama geldiğini donatı detayları rehberimizde, hangi yapıda hangi beton sınıfının kullanılacağını ise beton sınıfları yazımızda anlattık.
Statik Proje Hangi Yönetmeliklere Göre Yapılır?
Türkiye’de betonarme bir yapının statik projesi şu dört ana düzenlemeye göre hazırlanır:
| Düzenleme | Kapsamı |
|---|---|
| TBDY 2018 — Türkiye Bina Deprem Yönetmeliği | Deprem etkisi altında tasarım esasları, deprem tasarım sınıfı, süneklik düzeyi, performans hedefleri |
| TS 500 | Betonarme yapıların hesap ve yapım kuralları |
| TS 498 | Yapı elemanlarının boyutlandırılmasında alınacak yüklerin hesap değerleri |
| ÇYTHYE 2016 | Çelik yapıların tasarım, hesap ve yapım esasları (çelik taşıyıcı sistemlerde) |
2018 öncesi yönetmeliklerle 2018 sonrası arasındaki farkı ve bunun eski binalar için ne anlama geldiğini TBDY 2018 nedir yazımızda karşılaştırdık.

Statik Proje İçin Zemin Etüdü Şart mı?
Evet. Zemin etüdü olmadan statik proje yapılamaz, yapılırsa da onaylanmaz. Sebebi basit: temel tipini, temel boyutlarını ve deprem hesabındaki zemin sınıfını belirleyen veri zemin etüdünden gelir.
Zemin etüdü raporu statik projeye şu üç girdiyi sağlar:
- Zemin sınıfı (ZA–ZF): Deprem spektrumunu doğrudan değiştirir. Zayıf zeminde aynı bina için çok daha yüksek deprem yükü çıkar.
- Emniyetli taşıma gücü: Temel alanını belirler. Düşük taşıma gücünde tekil temel yerine radye temele geçilir.
- Yeraltı su seviyesi ve sıvılaşma riski: Su yalıtımı ve zemin iyileştirme kararlarını etkiler.
Statik Proje Bedeli Nasıl Hesaplanır?
Statik proje ücreti pazarlıkla değil, İnşaat Mühendisleri Odası (İMO) en az bedel tarifesiyle hesaplanır. Formül, yapının büyüklüğünü ve karmaşıklığını çarpanlarla ölçer:
YA: yapı alanı · BM: birim maliyet · YSK: yapı sınıfı katsayısı · PÜO: proje ücreti oranı · İMHO: ilgili mühendislik hizmet oranı · PYK: proje yeri katsayısı · HB: hizmet bölümü · BK: bölge katsayısı
Hesabın iki temel girdisi var:
- Yapı yaklaşık birim maliyeti. Her yıl Resmî Gazete’de yayımlanır. 2026 değerleri 3 Şubat 2026 tarihli, 33157 sayılı Resmî Gazete’de yer alıyor. Konutlarda en çok kullanılan sınıflar III-A (19.800 TL/m²), III-B (21.050 TL/m²) ve III-C (23.400 TL/m²) şeklinde.
- Yapı sınıfı. Yapınızın hangi sınıfa girdiğini yapı sınıfları 2026 tam listesinden kontrol edebilirsiniz. Sınıf bir kademe değiştiğinde proje bedeli de değişir.
Kendi yapınız için net rakamı görmek isterseniz alanı, kat adedini ve yapı sınıfını girip İMO en az bedel ve statik proje ücreti hesaplama aracımızı kullanabilirsiniz; aynı sayfada fenni mesuliyet bedeli de ayrı satır olarak çıkıyor.
Statik Proje Bedelini Etkileyen Faktörler
| Faktör | Bedeli nasıl etkiler |
|---|---|
| Toplam inşaat alanı | En belirleyici kalem. Alan arttıkça toplam bedel artar, m² başına düşen bedel azalır |
| Yapı sınıfı | Lüks donanımlı yapılarda birim maliyet ve dolayısıyla proje bedeli yükselir |
| Kat adedi ve bodrum | Bodrum, istinat perdesi ve derin kazı hesabı ek mühendislik hizmeti demektir |
| Taşıyıcı sistem | Tünel kalıp ve çelik sistemler betonarme çerçeveye göre farklı hesap yükü getirir |
| Zemin koşulları | Zayıf zeminde radye temel, kazık veya zemin iyileştirme hesabı devreye girer |
| Düzensizlikler | Planda burulma, yumuşak kat, kısa kolon gibi düzensizlikler hesabı ağırlaştırır |
| Fenni mesuliyet | Ayrı bir hizmettir; proje bedeline dahil değildir |
Fenni Mesuliyet Statik Proje Bedeline Dahil mi?
Hayır, ayrıdır. Statik proje bedeli projeyi üretme hizmetinin karşılığıdır. Fenni mesuliyet ise inşaat süresince yapının projeye uygun yapılıp yapılmadığının denetlenmesidir ve ayrı bir sözleşmeyle, ayrı bedelle yürütülür.
Yapı denetim kuruluşu bulunan yerlerde bu denetim görevini yapı denetim firması üstlenir; bedeli de ayrıca hesaplanır. Yapı denetim bedelini yapı denetim bedeli hesaplama aracıyla, ruhsat aşamasında ödeyeceğiniz tüm kalemleri ise belediye inşaat ruhsat harcı hesaplama aracıyla önceden görebilirsiniz.
Statik Proje Ne Kadar Sürede Hazırlanır?
Mimari proje kesinleştikten ve zemin etüdü raporu elinize geçtikten sonra tipik süreler şöyledir:
| Yapı | Tipik süre |
|---|---|
| Tek katlı müstakil ev / bağ evi | 3 – 7 iş günü |
| İki–üç katlı villa | 1 – 2 hafta |
| 5–8 katlı apartman | 2 – 4 hafta |
| Bodrumlu, istinat perdeli veya düzensiz yapı | +1 hafta ek süre |
Statik Projeyi Kim Yapabilir?
Statik projeyi yalnızca inşaat mühendisi hazırlayıp imzalayabilir. Proje müellifi olabilmek için mühendisin ilgili meslek odasına kayıtlı ve büro tescil belgesinin güncel olması gerekir. İdare, ruhsat başvurusunda proje müellifinin yetkisini sorgular.
Bu yüzden “tanıdık bir mühendis imzalasın” yaklaşımı risklidir: imzayı atan kişi projenin hukuki ve teknik sorumluluğunu ömür boyu taşır. Projeyi kimin çizdiği değil, kimin hesapladığı ve imzaladığı önemlidir.
Statik projeniz için net bedel ister misiniz?
Arsanızın ada/parsel bilgisini, kaç m² ve kaç katlı yapı düşündüğünüzü iletin; yapı sınıfını belirleyip İMO en az bedel üzerinden ücreti ve teslim süresini aynı gün paylaşalım. Acıpayam ve Denizli genelinde imza yetkili hizmet veriyoruz.
Denizli ve çevresindeki statik proje hizmetimizin kapsamını statik proje Denizli sayfamızda, Türkiye genelinde meslektaşlarımıza verdiğimiz proje üretim hizmetini ise fason statik proje sayfamızda bulabilirsiniz.
Statik projenin ilk girdisi zemin raporudur; raporda hangi bölümlerin bulunması gerektiğini zemin etüdü raporu örneği tablosunda bulabilirsiniz.
Projeniz için iki pratik rehber: Mimari altlığı doğru hazırlamak için mimari DWG hazırlama kontrol listesi, onay sürecinde sürpriz yaşamamak için belediyede statik projenin en sık 15 red sebebi.
Statik projenin donatı detaylarını anlamak için çiroz nedir, etriye nedir, donatı nedir; projeyi uzaktan yaptırmak için fason statik proje nasıl yaptırılır yazılarına bakın.
Projenin müellifi ruhsattan sonra değişirse — bedel ödenmediği ya da yapı sahibi başka bir mühendisle devam etmek istediği için — eski müellifin idareye vermesi gereken bildirim ve yeni müellifin üstlendiği sorumluluk için proje müellifi istifa dilekçesi yazımıza bakabilirsiniz.
Sıkça Sorulan Sorular
Statik proje nedir?
Statik proje, bir yapının taşıyıcı sisteminin (temel, kolon, perde, kiriş, döşeme) yükler ve deprem etkisi altında hesaplandığı ve çizime döküldüğü ruhsat eki mühendislik projesidir. Betonarme proje veya demir projesi olarak da bilinir.
Statik proje neleri kapsar?
Statik hesap raporu ile çizim paftalarını kapsar. Çizimler temel planı, kolon aplikasyon planı, her kata ait kalıp planları, kolon ve perde detayları, kiriş açılımları, döşeme donatı planları, merdiven ve istinat detayları ile demir metrajından oluşur.
Statik proje bedeli nasıl hesaplanır?
Bedel, İnşaat Mühendisleri Odası en az bedel tarifesine göre hesaplanır. Formül yapı alanı, yapı yaklaşık birim maliyeti, yapı sınıfı katsayısı, proje ücreti oranı ve bölge katsayısı gibi çarpanlardan oluşur. Kendi yapınız için net rakamı İMO en az bedel hesaplama aracımızdan alabilirsiniz.
Statik proje için zemin etüdü şart mı?
Evet. Zemin etüdü olmadan statik proje hazırlanamaz ve onaylanmaz. Zemin sınıfı, emniyetli taşıma gücü ve yeraltı su seviyesi verileri temel tipini ve deprem hesabını doğrudan belirler.
Statik proje olmadan yapı ruhsatı alınır mı?
Alınamaz. Statik proje, mimari, mekanik ve elektrik projeleriyle birlikte ruhsat eki projelerdendir. İdare bu projeler tamamlanmadan yapı ruhsatı düzenlemez.
Statik projeyi kim yapabilir ve imzalayabilir?
Yalnızca inşaat mühendisi hazırlayıp imzalayabilir. Proje müellifi olabilmek için mühendisin meslek odasına kayıtlı ve büro tescil belgesinin güncel olması gerekir.
Fenni mesuliyet statik proje bedeline dahil mi?
Hayır. Statik proje bedeli projenin üretilmesinin karşılığıdır. Fenni mesuliyet, inşaat süresince yapının projeye uygunluğunun denetlenmesidir ve ayrı sözleşmeyle ayrı bedelle yürütülür.
Statik proje ne kadar sürede hazırlanır?
Mimari proje kesinleştikten ve zemin etüdü raporu geldikten sonra tek katlı müstakil evde 3 ile 7 iş günü, villada 1 ile 2 hafta, 5 ile 8 katlı apartmanda 2 ile 4 hafta sürer. Bodrum, istinat perdesi veya taşıyıcı sistem düzensizliği süreyi uzatır.
Mimari proje ile statik proje arasındaki fark nedir?
Mimari proje mekânı kurgular: plan, kesit, görünüş ve cephe kararlarını içerir. Statik proje ise bu kurgunun ayakta durmasını sağlayan taşıyıcı sistemi hesaplar. İkisi birbirine bağlıdır; mimari değişirse statik hesap yenilenir.
Statik proje hangi yönetmeliklere göre yapılır?
Betonarme yapılarda TBDY 2018 Türkiye Bina Deprem Yönetmeliği, TS 500 betonarme hesap kuralları ve TS 498 yük değerleri esas alınır. Çelik taşıyıcı sistemlerde ayrıca ÇYTHYE 2016 uygulanır.

